Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς

Overview

Era: 
Μεταβυζαντινή εποχή
Type: 
Ναοί
Culture: 
Οθωμανικά Μνημεία
Century: 
20ος
Latitude: 
40.63088
Longitude: 
22.943978

Ο σημερινός μητροπολιτικός ναός της Θεσσαλονίκης είναι αφιερωμένος στον Άγιο Γρηγόριο Παλαμά και βρίσκεται στο κέντρο της πόλης, στη συμβολή των οδών Μητροπόλεως και Αγίας Σοφίας. Στην ίδια ακριβώς θέση υψωνόταν εκκλησία προς τιμή του Αγίου Δημητρίου, η οποία αποτελούσε τη μητρόπολη της Θεσσαλονίκης στα χρόνια της τουρκοκρατίας. Το μνημείο αυτό όμως καταστράφηκε ολοσχερώς το 1890 από μία μεγάλη πυρκαγιά, η οποία έπληξε το τμήμα της πόλης που σήμερα περικλείεται από τα Λαδάδικα, τη θάλασσα και τις οδούς Ερμού και Παύλου Μελά. Ο ναός του Αγίου Γρηγορίου Παλαμά θεμελιώθηκε το 1891 και ολοκληρώθηκε το 1914, σε σχέδια του διάσημου αρχιτέκτονα Ερνστ Τσίλερ που τροποποιήθηκαν στη συνέχεια από τον αρχιτέκτονα Ξενοφώντα Παιονίδη, ο οποίος ήταν ο υπεύθυνος για την υλοποίηση του έργου. Αξίζει να σημειωθεί ότι δίπλα στην εκκλησία κατασκευάστηκε μεταξύ των ετών 1890 και 1893 ένα νεοκλασικό κτήριο σχεδιασμένο επίσης από τον Τσίλερ, το οποίο φιλοξένησε το Γενικό Προξενείο της Ελλάδας και στις μέρες μας στεγάζει το Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα.

Ο ναός του Αγίου Γρηγορίου Παλαμά βασίζεται αρχιτεκτονικά στον βυζαντινό οκταγωνικό τύπο· παράλληλα, διαθέτει νεοκλασικά και νεορωμανικά μορφολογικά στοιχεία, ακολουθώντας την τάση του εκλεκτικισμού που χαρακτήριζε την αρχιτεκτονική της Θεσσαλονίκης στον 19ο αιώνα. Ο κυρίως ναός έχει σχήμα εγγεγραμμένου ισοσκελούς σταυρού και καλύπτεται από μεγάλο τρούλο, ενώ τέσσερα ψηλά και ραδινά κωδωνοστάσια καταλαμβάνουν τις γωνίες του οικοδομήματος. Στο εσωτερικό του κτηρίου, το οποίο αρχικά αγιογραφήθηκε από τον κωνσταντινουπολίτη ζωγράφο Νικόλαο Κεσσανλή, φυλάσσονται τα ιερά λείψανα του Αγίου Γρηγορίου Παλαμά.