Παναγία Γοργοεπήκοος

Overview

Era: 
Μεταβυζαντινή εποχή
Type: 
Ναοί
Culture: 
Χριστιανικά Μνημεία
Century: 
19ος
Latitude: 
40.632328
Longitude: 
22.950224

Ο ναός της Παναγίας Γοργοεπηκόου, γνωστότερος ως Παναγούδα, βρίσκεται στη διασταύρωση της οδού Εγνατίας με την οδό Παλαιών Πατρών Γερμανού και είναι αφιερωμένος στη Γέννηση της Θεοτόκου. Ανήκει σε έναν αρχιτεκτονικό τύπο ευρύτατα διαδεδομένο στη Μακεδονία στα χρόνια της τουρκοκρατίας και ιδιαίτερα στον 19ο αιώνα, αυτόν της τρίκλιτης ξυλόστεγης βασιλικής με γυναικωνίτη. Η ανέγερση της εκκλησίας πραγματοποιήθηκε το 1818· μάλιστα, όπως πληροφορούμαστε από αρχειακές πηγές, το οικοδόμημα κατασκευάστηκε περισσότερο διευρυμένο από όσο επέτρεπαν οι τουρκικές αρχές, γεγονός που δικαιολογεί τις μεγάλες του διαστάσεις.

Η εκκλησία της Παναγίας Γοργοεπηκόου υψώθηκε στη θέση παλαιότερου ναού με την ίδια ονομασία, ο οποίος καταστράφηκε από πυρκαγιά το 1817. Δεν αποκλείεται όμως στον ίδιο ακριβώς χώρο να ήταν κτισμένος και βυζαντινός ναός, πιθανότητα που βασίζεται σε διάφορες ενδείξεις και κυρίως στα σπουδαία βυζαντινά κειμήλια, τα οποία προέρχονται από την Παναγούδα. Από πηγές του 12ου, 13ου και 14ου αιώνα γνωρίζουμε ότι στη Θεσσαλονίκη υπήρχε ένα μοναστήρι – ανδρικό αρχικά και στη συνέχεια γυναικείο – που καλούνταν «Βασιλικόν». Το συγκρότημα της βυζαντινής αυτής μονής, σύμφωνα με μία υπόθεση που διατυπώθηκε στη δεκαετία του ’90, αναπτυσσόταν ενδεχομένως στη θέση που σήμερα βρίσκεται η Παναγούδα.