Ανάκτορο Γαλερίου

Overview

Era: 
Ρωμαϊκή εποχή
Type: 
Αρχαιολογικοί Χώροι
Culture: 
Κλασσικά μνημεία
Century: 
3ος αιώνας
Latitude: 
40.630251
Longitude: 
22.948792

Ο Γάιος Γαλέριος Βαλέριος Μαξιμιανός, εν συντομία Γαλέριος, γεννήθηκε γύρω στο 250 μ.Χ. κοντά στη Σαρδική, τη σημερινή Σόφια της Βουλγαρίας. Οι γονείς του ήταν χωρικοί και ο ίδιος υπήρξε βοσκός στα νιάτα του, όντας όμως ανδρείος και διαθέτοντας οξυδέρκεια ξεπέρασε την ταπεινή του καταγωγή και σταδιοδρόμησε στον ρωμαϊκό στρατό, όπου αναρριχήθηκε ταχύτατα στα ανώτατα αξιώματα. Στα τέλη του 3ου αιώνα ο αυτοκράτορας Διοκλητιανός προώθησε μία μεγάλη διοικητική μεταρρύθμιση: μοίρασε τη διακυβέρνηση του αχανούς ρωμαϊκού κράτους σε τέσσερις ηγεμόνες που ασκούσαν κοινή πολιτική, ο καθένας όμως σε διαφορετικό γεωγραφικό διαμέρισμα (πρόκειται για τη λεγόμενη Τετραρχία). Ο έλεγχος του ενός από τα τέσσερα τμήματα, στα οποία διαιρέθηκε η αυτοκρατορία, αυτού που περιελάμβανε τη βαλκανική χερσόνησο, δόθηκε στον Γαλέριο.

Το 299 ο Γαλέριος, μετά από την τελευταία νικηφόρα εκστρατεία του εναντίον των Περσών, επέλεξε ως έδρα εγκατάστασής του τη Θεσσαλονίκη. Στο νοτιοανατολικό κομμάτι της ρωμαϊκής πόλης, σε μία τεράστια επιφάνεια 150.000 περίπου τ.μ., η οποία εκτεινόταν από τη Ροτόντα έως τη θάλασσα και από το ανατολικό σκέλος των τειχών μέχρι την Αγία Σοφία, ο Γαλέριος έκτισε ένα μεγαλοπρεπές ανακτορικό συγκρότημα. Σε αυτό δεν στεγάζονταν μόνο τα βασιλικά ενδιαιτήματα με τους βοηθητικούς τους χώρους, αλλά επιπλέον υπήρχαν αίθουσες δημόσιας διοίκησης, ήταν ενσωματωμένα ιερά και ναοί, ενώ αναπτύσσονταν ακόμα και αθλητικές εγκαταστάσεις-κτήρια θεαμάτων.

Το κυρίως ανάκτορο βρισκόταν στην περιοχή της σημερινής πλατείας Ναυαρίνου και της οδού Δημητρίου Γούναρη. Ήταν στραμμένο προς τη θάλασσα και αποτελούνταν από πλήθος χώρων, οι περισσότεροι από τους οποίους είναι κατεστραμμένοι και θαμμένοι πλέον κάτω από δρόμους, πάρκα και πολυώροφες οικοδομές. Από τη βασιλική κατοικία διατηρούνται πάντως ορισμένα αξιόλογα τμήματα, σε μορφή ερειπίων μεν, αλλά ορατά και ενδεικτικά του μεγέθους της και της πολυτέλειάς της: ένα περίστυλο αίθριο με στοές, διαμερίσματα και δωμάτια γύρω του, μία εντυπωσιακή αίθουσα με αψιδωτή απόληξη στη μία στενή πλευρά της, ένα συγκρότημα λουτρών, καθώς και ένα οκταγωνικό εξωτερικά οικοδόμημα με επτά ημικυκλικές κόγχες στο εσωτερικό του. Κατάλοιπα πολύχρωμων ψηφιδωτών δαπέδων, μαρμάρινων πλακοστρώσεων, ορθομαρμαρώσεων και ανάγλυφων επενδύσεων μαρτυρούν τον πλούσιο και λαμπρό διάκοσμο των χώρων του ανακτόρου. Σήμερα, έπειτα από εργασίες ανασκαφής, συντήρησης, αποκατάστασης και αναστήλωσης, ένα μεγάλο μέρος των σωζόμενων τμημάτων του ανάκτορου είναι επισκέψιμο για το κοινό.