Crkva Preobraženja Gospodnjeg

Overview

Era: 
византијски
Type: 
Цркве
Culture: 
Кристијан споменик
Century: 
14th century
Latitude: 
40.632014
Longitude: 
22.950888

Na raskrsnici ulica Egnatias i Paleon Patron Germanu, između crkava Bogorodice Gorgoepiku i Sretenjske, nalazi se mala crkva Preobraženja Gospodnjeg, koja pripada retkom arhitektosnkom stilu sa osnovom krsta upisanog u kvadrat: unutar ove četvorougaone građevine nalaze se i četiri polukružna otvora, od kojih jedan predstavlja oltarsku apsidu, koja je sa spoljašnje strane polušestougaona. Na zapadnoj strani je priljubljen narteks koji je novijeg datuma (sagrađen je 1936.). Glavni deo crkve nadkriven je visokom, osmougaonom kupolom, ukrašenom uzastopnim lukovima i polustubovima od cigle. Prilikom podizanja zidova koristio se metod gradnje blatom uz dodavanje neobrađenog kamena u osnovu i cigle na viši nivo građevine.

Na osnovu zapisa sa novčića pronađenog u kupoli, gradnja crkve Preobraženja Gospodnjeg započeta je oko 1350. godine. Važno je napomenuti da su u unutrašnjosti crkve, ispod poda severnog i južnog otvora, kao i kod narteksa i glavnog broda, pronađeni grobovi, što nam ukazuje na činjenicu da su u početku ovde bile grobnice. Takođe, otkrivena je jedna mala olovna kutija sa moštima koja je predstavljala crkvenu relikviju; dva karakteristična natpisa svedoče o tome da je crkva bila posvećena Presvetoj Bogorodici. U vreme turske vladavine, nije bila pretvorena u džamiju, najverovatnije zbog ograničenih dimenzija ili zato što se nalazila u hriščanskom naselju Panaguda i u dvorištu kuće.
U unutrašnjosti crkve Preobraženja, u delu oko kupole, sačuvane su freske koje datiraju između 1350. i 1370. godine. U vrhu kupole je predstava Vaznesenja Isusa Hrista, a u sledećoj zoni je Presveta Bogorodica sa apostolima praćenim zracima sunca, meseca i personifikovanih vetrova. Između prozora na kupoli oslikano je osam proroka, dok se u osnovi nalazi predstava Svete Liturgije sa jerarsima, đakonima, pojcima i masom vernika.