Crkva Svetog Pantelejmona

Overview

Era: 
византијски
Type: 
Цркве
Culture: 
Кристијан споменик
Century: 
13th to 14th Century
Latitude: 
40.63313
Longitude: 
22.951039

U centru Soluna, na raskrsnici bulevara Jasonidu i ulice Arianu nalazi se crkva Svetog Pantelejmona, čija je gradnja započeta krajem XIII i početkom XIV veka. Radi se o kompleksnoj građevini sa četiri kolonade, upisanim krstom, pripratom i zatvorenom galerijom na zapadnoj, južnoj i severnoj strani, dok se na istočnoj nalaze kapele. Galerija je srušena početkom XX veka, a kapelice su ostale na svom prvobitnom mestu. U centru se uzdiže osmostrana kupola koja pokriva i sam centar crkve, kao i pripratu. Važno je spomenuti da na mestu srušene galerije još uvek postoje četiri kupole. Na istočnoj strani crkve formirana je petostrana apsida sa trolučnim prozorom u sredini.
U unutrašnjosti crkve Svetog Pantelejmona, naročito kod proskomidije (oltarski prostor na kojem se vrši pripremanje časnih darova za Liturgiju) i đakonika, sačuvan je mali broj fresaka iz prve decenije XIV veka, na kojima su predstavljeni Bogorodica sa Isusom, kao i istaknuti crkveni sveci i jerarsi. Za ove predstave karakterističan je prelazni slikarski stil koji spaja elemente slikarstva XIIIv. sa novim umetničkim tokovima koji su se pojavili u XIV veku. Dekoraciju crkve sačinjavaju i druge zidne freske novijeg datuma koje su nastale početkom XX veka.
Crkva u početku nije bila posvećena Svetom Pantelejmonu. Prema vladajućem mišljenju, bila je glavna crkva manastira Teotoku Perivleptu (Bogorodice Perivleptu) koji je bio sagrađen u čast Bogorodice. Ovaj manastir je osnovao monah Isak koji je, između 1295. i 1315. bio mitropolit solunski pod imenom Jakov. Za vreme turske vladavine, u drugoj polovini XVI veka, crkva je preobraćena u džamiju pod nazivom İshakiye džamija. Spoljašnji i unutrašnji zidovi crkve su prekrečeni, dok je u dvorištu izgrađen minaret (njegov temelj je i danas očuvan) i jedna mermerna fontana.