Manastir Latomuy

Overview

Era: 
византијски
Type: 
Цркве
Culture: 
Кристијан споменик
Century: 
5th century
Latitude: 
40.642366
Longitude: 
22.951324

Istorija-Ime: Manastir Latomu (ili drugačije Hram Svetog Davida) nalazi se u Gornjem Gradu Soluna (Ano Poli), jugozapadno od manastira Vlatadon. O istoriji manastira koji nije sačuvao prvobitni oblik, govori nam jedan dokument iz IX veka (Ignatijevo pripovedanje). Manastir koji je nekada bio centralna manastirska crkva, predpostavlja se da je izgrađen u V veku na rimskim ruševinama,a pod pokroviteljstvom jedne anonimne žene. U početku je bio posvećen proroku Zahariji. U vreme ikonoklastičkih borbi, mozaička dekoracija oltarskih niša je prekrivena telećom kožom i malterom, da bi se sakrila i sačuvala, a kasnije i od zemljotresa u vreme vladavine cara Leontosa od Armenije (813-820.g.n.e.). U čast ovom događaju, manastir je posvećen Hristu Spasitelju Latomu ili Latomon (gr.λατομεία=kamenolom, a kojih je bilo dosta u toj oblasti). U XII veku manastirska crkva je obnovljena i ukrašena zidnim freskama, koje su obnovljene s kraja XIII i početkom XIV veka. Preobraćanje crkve u džamiju, poznatiju kao Suluca ili Murat ili Keremendim, najverovatnije u XVI veku, opet je vodilo pokrivanju zidnog slikarstva malterom. 1921.godine ponovo je predata hrišćanima na upotrebu i posvećena Svetom Davidu. Tada je otkrivena i dekoracija.

Arhitektura: U početku hram je bio četvorougaona građevina sa jednom polukružnom apsidom na istočnoj strani i ulazom na zapadnoj strani. U unutrašnjosti četvorougaone građevine bio je krst okružen sa četiri ugaona odeljka, što je činilo ovaj objekat bazilikom sa upisanim krstom. Centralni prostor bio je nadkriven kupolom. Danas nedostaje ceo zapadni deo hrama, što je usledilo posle katastrofe koja se desila pre nego što je crkva preobraćen u džamiju, dok je temelj minareta postavljen na prostoru jugozapadnog dela. Kao posledica ovih događanja, krov je pretrpeo značajne promene, a ulaz je premešten na južnu stranu hrama.

Zidna dekoracija: Mozaik i zidno slikarstvo hrama predstavljaju vrhunska dela za istoriju i razvoj vizantijske umetnosti. Mozaik koji ukrašava četvorolučnu nišu oltara datira iz poslednje četvrtine V veka i predstavlja Bogojavljanje. Na centralnom spoju prikazan je mladi Hrist okružen simbolima četvorice jevanđelista. Kod Hristovih nogu uočava se reka (Jordan ili Hovar). Sa leve i desne strane predstave nalaze se dva starca, najverovatnije proroci Jezekil i Avakum, svedoci trijumfalnog Isusovog pojavljivanja. Na ovom mozaiku je prisutan uticaj grčko-rimske tradicije. Freske koje oslikavaju južni luk crkve (Rođenje, Krštenje, tragovi Sretenja i Preobraženje), datiraju iz treće četvrtine XII v.n.e. i reflektuju tok umetnosti u vreme dinastije Komnina. Na severnom zidu krsta sačuvani su segmenti fresaka sa kraja XIII i početka XIV veka, a predstavljaju najstarije primere paleološke umetnosti u Solunu.