Manastir Vlatadon

Overview

Era: 
византијски
Type: 
Цркве
Culture: 
Кристијан споменик
Century: 
14th century
Latitude: 
40.642232
Longitude: 
22.954107

U severoistočnom delu Gornjeg Grada Soluna (Ano Poli), u ulici Eptapirgiu, na jednoj kamenoj nizbrdici, sagrađen je manastir Vlatadon, jedini od mnogobrojnih vizantijskih manastira sačuvan do današnjih dana, a koji je i dalje u funkciji. Osnivanje manastira, koji je pod direktnim protektoratom i upravom carigradske Vaseljenske patrijaršije, smešta se u drugu polovinu XIV veka. Njegovi ktitori su bili braća Dorotej i Marko Vlatis, jeromonasi, visokoobrazovani i veliki vernici, učenici i prijatelji Svetog Grigorija Palamasa. Manastir je posvećen Hristu Svedržitelju i slavi slavu Preobraženje Spasitelja (06.avgusta). U vreme vladavine Turaka, jedan mali period je bio pod turskom upravom i pretvoren u džamiju, ali je ubrzo vraćen hrišćanima na upotrebu. 1446. godine sultanskim fermanom manastir je dobio određene privilegije, kao što su metosi unutar i van Soluna (Bogorodica Lagudiani, Sveti Nikola Orfanos, Sveti Atanasije), što nam ukazuje na činjenicu o dobrom finansijskom stanju i moći ovog manastira.

Manastirska crkva Vlatadona, jedina građevina koja je sačuvana od manastirskog kompleksa iz XIV veka, je crkva sa upisanim krstom, sa osmostranom kupolom u centru, sagrađenom od opeke, sa zatvorenom galerijom na zapadnoj, južnoj i severnoj strani, koja se na istoku završava kod dva pareklisa. Međutim, važno je spomenuti da su severna kapela, južni i zapadni deo zida galerije, kao i manji deo južne galerije kasnijeg datuma, građene oko 1801. godine. 1907. godine dodata je otvorena galerija na južnoj strani, kao i mali propilej na zapadnoj. U untrašnjosti hrama sačuvane su freske koje datiraju iz perioda između 1360. i 1380. godine. Radi se o jednom “mirnom” slikarskom stilu, sa vitkom figurama koje karakterišu suzdržana patnja i lagani pokreti. U manastirskoj riznici čuvaju se mnoge vredne ikone koje datiraju iz XII pa sve do XIX veka, svete mošti, relikvije, velika kolekcija rukopisa i dokumenata koji obuhvataju carske hrisovulje (povelja sa zlatnim pečatom), patrijaršiske spise i turske fermane. Manastirska crkva je okružena novijim građevinama kao što su Igumenio, sagrađen 1937., kapela posvećena Uspenju Presvete Bogorodice iz 1937., kao i patrijaršijska institucija Paterikon Meleton, osnovana 1968.