Svetih Apostola

Overview

Era: 
византијски
Type: 
Цркве
Culture: 
Кристијан споменик
Century: 
14th century
Latitude: 
40.642672
Longitude: 
22.937295

Na početku ulice Olimpu, u blizini zapadnog dela zidina Soluna, uzdiže se crkva Svetih Apostola, jedan od najlepših i najznačajnijih kulturnih spomenika grada. Prema svedočanstvu ostataka sa stuba zvonika i velike cisterne za vodu, ovaj spomenik je u početku bio centralna crkva jednog velikog i bogatog manastirskog kompleksa, koji je prema ktitorskim zapisima, osnovan između 1310. i 1314. pod pokroviteljstvom Patrijarha Nifona I. Međutim, ovaj manastir kao i manastirska crkva podignuti su u čast Bogorodice, što se može videti iz slikarskih dekoracija gde su predstavljeni motivi Majke Božije (najverovatnije se radi o manastiru Bogorodice Gorgoepikou). Crkva je kasnije posvećena Svetim Apostolima, zbog narodnog verovanja da je bila pokrivena sa dvanaest kupola koje su simbolizovale dvanaest apostola. Između 1520. i 1530. preobraćena je u džamiju i nazvana Soğuk Su džamija.
Crkva Svetih Apostola je složena građevina sa četiri kolonade, upisanim krstom i deambulatorijumom (hodnik u polukružnom zidu oltarske apside) sa zapadne, južne i severne strane koji se na istočnom delu završava u kapeli. Sa zapadne strane nalazi se spoljašnja priprata (eksonarteks), dok istočnom stranom preovladava velika, centralna, sedmostrana apsida koja je uokvirena sa dve manje trostrane niše. Hram ima pet kupola , jednu veliku i uzvišenu u centru i četiri manje i niže sa svake strane. Proporcije crkve su savršeno skladne, elegantne, organizacija prostora, struktura površina , podela obima, raspored nivoa, sve je rađeno sa nadahnućem i mudrošću, dok je keramoplastična dekoracija, naročito sa istočne strane, izuzetno bogata. Bez sumnje, arhitekta je stvorio lagan i elegantan sklad crkve, koja se ističe po svojoj lepoti, uzvišenosti i gracioznosti.
Slikarske dekoracije crkve Svetih Apostola, pored oštećenja i delimično sačuvanih ostataka, i dalje odišu svetlošću, karakteriše ih nenadmašan kvalitet i predstavljaju izuzetan primer vizantijske umetnosti sa početka XIVv. Viši delovi centralne crkve ukrašeni su majstorskim mozaicima, koji predstavljaju poslednje ukrase svoje vrste u Vizantiji, pre nego što će započeti lagano propadanje carstva. Glavne odlike ove umetnosti su plemenitost, klasična percepcija, težnja ka realizmu u rasporedu i stvaranju oblika, prikazivanje emocija na licima, osećaj tordimenzionalnosti, monumentalno raspoloženje. Ikonopis crkve je ispunjen obimnim zidnim freskama značajne umetničke vrednosti koje, pored ostalog, prikazuju svece, predstave iz Starog i Novog Zaveta, scene iz života Bogorodice i Svetog Jovana Preteče, kao i teme inspirisane tekstovima himni.