Svetog Dimitrija

Overview

Era: 
византијски
Type: 
Цркве
Culture: 
Кристијан споменик
Century: 
4th century
Latitude: 
40.638829
Longitude: 
22.947509

Crkva Svetog Dimitrija se nalazi u centru Soluna, u istoimenoj ulici i predstavlja jedan od najznačajnijih spomenika grada. Dimitrije, potomak jedne solunske aristokratske porodice, istaknuti građanin Romej i oficir romejske vojske, prihvatio je hrišćanstvo i postigao dosta na svom duhovnom razvoju. 303.g.n.e. uhapšen je i zatvoren u podrum jednog javnog kupatila i na istom mestu bio zaklan. Prema sledu događaja, hrišćani su uspeli da sahrane telo mučenika na mestu na kojem je ubijen.
U skladu sa tradicijom, na mestu mučenja i groba Svetog Dimitrija u IV veku je osnovana mala kapela, koja je 413. na inicijativu Leontiosa, upravitelja Ilirske eparhije, preobraćena u velelepnu baziliku. U požaru u VII veku crkva je uništena, ali je ubrzo nakon toga obnovljena. U vekovima koji su sledili hram je pljačkan, uništavan, popravljan, a u vreme turske vladavine radio je i kao džamija. 1917.godine ova istorijska crkva koja je prošla kroz mnoge nevolje, skoro u potpunosti je izgorela prilikom velikog požara koji je oštetio značajan deo centra Soluna. Uništena građevina je ponovo izgrađena i obnovljena tokom narednih decenija, a 1949. je kao nova vraćena vernicima i od tada je u aktivnoj upotrebi. 1988. godine crkva je proglašena za spomenik svetske kulturne baštine od strane UNESCO-a.
Crkva Svetog Dimitrija, ogromna po veličini i impresivnih razmera (dužina 43,58m i širina 33m) pripada tipu bazilike sa drvenim krovom; ima pet brodova, dok se sa severne strane formira još jedan, poprečni brod. Tačno ispod poslednjeg broda nalazi se tzv. Kripta, jedan podzemni lavirintski prostor koji je danas u funkciji muzeja. Crkva se ističe po simetričnosti, raznovrsnosti oblika, kao i po svojoj impresivnosti i veličanstvenosti. Pravilno raspoređene kolonade, naglašenost dužine ose, raspored pojednih elemenata, mnoštvo prozora i dovoljna osvetljenost, dupli ginekonitisi, raskošni mermerni ukrasi neuporedivog kvaliteta i izbora su samo neke od morfoloških i građevinskih karakteristika hrama. Posebno se ističu mozaici i zidno slikarstvo crkve koji su sačuvani od katastrofalnog požara 1917.; radi se o delima anonimnih vernika i arhonda posvećenih svetom mučeniku Dimitriju, a koja su stvarana u različitim epohama (od V do XV veka), nisu u sklopu određenog slikarskog pravca i predstavljaju, osim dela visoke umetnosti i estetike, vredne dokaze za istoriju vizantijskog slikarstva.