Jevrejski muzej

Overview

Type: 
Музеји
Latitude: 
40.635149
Longitude: 
22.939827

Jevrejski muzej u Solunu osnovan je u znak sećanja na bogato i stvaralačko sefardsko kulturno nasleđe nastalo u ovom gradu počev od XV veka. Nakon strašnog progona iz Španije, od strane kralja Ferdinanda i kraljice Izabele 1492.godine, na hiljade Jevreja našlo je utočište u Solunu, donoseći pri tom dragocena znanja, kulturu renesanse i jezičkog nasleđa zapadnog Sredozemlja. Stručnost iz različitih oblasti, kao: tipografija, hartografija, medicinske nauke, kao i poznavanje savremenog oružija, Jevrejima sa Iberijskog poluostrva podigle su značaj kod Otomana. Rabinski način učenja i komentari, pratili su doseljenike među kojima su se širili i kabalistički spisi, zasnovani na tradiciji mističnih Jevreja iz Đirone (šp.Herona).
Sefardsko stvaralaštvo u Solunu je vrlo brzo doživelo svoj procvat u XVI veku. U gradu je vladala klima tolerancije i ekonomske stabilnosti, tako da nije bilo slučajno što je Solun dobio ime „Madre de Izrael“, Majka Izraela.
Stvaralački napredak prvih sefardskih Jevreja izbeglica rezultirao je postepenim osnivanjem trideset dve zajednice, od kojih je svaka imala svoju sinagogu, tradiciju i posebne običaje, a koje su nosile naziv mesta porekla iz Španije, Portugalije i Italije. U školama koje su bile u tesnoj vezi sa sinagogama, rabini i mistici su nastavljali da podučavaju i predaju o velikoj tradiciji Juadizma Iberijskog poluostrva. Tokom vekova, prvobitno malo jevrejsko groblje je proširivano da bi 1940. godine na njemu bilo više od 500.000 grobova.
Tokom XIX i početkom XX veka, okolnosti koje su do tada doprinosile procvatu i napretku jevrejske zajednice, promenile su se usled ratova, nemira i novih mogućnosti koje su nudile Evropa, Azija i Amerika za umne, obrazovane i inovativne Jevreje. U isto vreme, nakon aneksije Soluna Grčkoj 1912.godine, nastaje nov izazov za zajednicu, u pokušaju prilagođavanja jevrejskog načina života zahtevima tadašnjeg nacionalizma. Veliki požar 1917. koji je uništio značajan deo centralne jevrejske četvrti, dodatno je pogoršao uslove opstanka.
1941. Solun pod nacističkom okupacijom i zajednicom od 49.000 Jevreja nije bio spreman da se suoči sa užasom „Konačnog Rešenja“. Do kraja 1944. ostao je vrlo mali broj Jevreja. 96,5% jevrejske zajednice Soluna pobijeno je u logorima smrti u Poljskoj.
Muzej se nalazi u jednoj od retkih jevrejskih zgrada koja je spašena od požara iz 1917. Ova impozantna građevina u centru Soluna u kojoj je neko vreme bila smeštena Atinska banka i kancelarije jevrejskog lista "L' Independent", nemi je svedok jevrejskog postojanja koje je nekada ispunjavalo ulice jezikom Servantesa, mirisma kuhinja Sevilje i Toleda, tišinom od petka do subote, u vreme Šabata.
Jevrejski muzej Soluna stvoren je u okolnostima raznih istorijskih ograničenja, kao realizacija jedne od stvaralačkih inicijativa jevrejske zajednice Soluna. Zgrada je obnovljena uz pomoć i u okviru programa Organizacija kulturne prestonice Evrope „Solun 1997“.
U muzeju su smešteni predmeti iz stalne postavke, izložbe fotografija, kao i izložba fotografija Sajmona Marksa „Solun, mitropolija, sefardizma“.
U okviru muzeja funkcioniše istraživački centar za izučavanje i digitalizaciju arhivskog materijala muzeja, ali i ostalih nosilaca, stvarajući na taj način elektronsku bazu podataka pristupačnu posetiocima.
U prizemlju se nalaze nadgrobne ploče spomenika iz velike jevrejske nekropole koja se širila istočno od zidina grada. Niz fotografija koji povezuje ploče oslikava groblje i njegove posetioce iz perioda 1914.godine.
U centralnom delu na prvom spratu izložena je istorija jevrejskog prisustva na solunskim prostorima, od III v.p.n.e. pa sve do II svetskog rata. Izložba je osmišljena u kibucu Beit Lohamei Getaot u Israelu, a finansirana je od strane ustanove „Michael Marks Charitable Trust“.
Izložbeni prostor na prvom spratu pruža posetiocu jednu kompletnu sliku svakodnevnog verskog života Jeverja u Solunu.
Veliki deo izložbenog prostora odnosi se na genocid koji je uticao na jevrejsku zajednicu Soluna u svoj svojoj strahoti. Odprlike 49.000 članova ove istorijske zajednice poslato je u logore Aušvic i Bergen Belsen i pogubljeno.
U biblioteci se nalaze važni tekstovi, štampani u Solunu od XVI do XX veka, a koji pokrivaju aspekte jevrejskog duhovnog i svetovnog života. Takođe, biblioteka sadrži i centar za dokumentovanje istorije, običaja i jezika sefardskih Jevreja.
U audiou-vizuelnom centru posetioci mogu da prate video-zapise i fimove na temu jevrejske istorije, posebno o holokaustu.
Muzej nudi i organizovane muzejsko-edukativne aktivnosti.