Bela Kula

Overview

Era: 
пост-византијског
Culture: 
Отомански Споменик
Century: 
15th century
Latitude: 
40.626459
Longitude: 
22.948395

Bela kula, bez svake sumnje spomenik-simbol Soluna, nalazi se na obali grada, na raskrisnici bulevara Nikis i ulica Pavlu Mela i Etnikis Aminis. Tačno vreme početka gradnje nije poznato, ali se sa dosta sigurnosti tvrdi da je završena krajem XV v. posle zauzimanja Soluna od strane Turaka (1430.). Podignuta je na mestu gde se istočni krak zidina grada spajao sa južnim i zamenila stariju vizantijsku kulu koja je tu ranije postojala.

Bela kula je cilindričnog oblika, visine 33,9m i prečnika 22,7m. Ima prizemlje i šest spratova, koji su međusobno povezani unutrašnjim stepenicama ukupne dužine 120m. U centru svakog nivoa nalazi se velika kružna prostorija, dok u samoj građevini postoje i druge odaje, uglavnom manje i četvorostranog oblika. Na poslednjem spratu, perimetrično u odnosu na glavnu prostoriju, formiran je jedan otvoreni balkonski krug, koji pruža izvanredan panoramski pogled na Solun i more. U prošlosti oko kule je postojala niska osmougaona ograda, ojačana sa tri manja utvrđenja, ali je srušena početkom XX veka.

Tokom svoje dugovekovne istorije Bela kula je više puta menjala naziv, ali i prošla različite namene. U početku se zvala Kula Lavova, kasnije Utvrđenje Kalamarije, a potom je okarakterisana kao Kula Janjičara, Krvava Kula, Kula mučeništva. Današnje ime je dobila prema događaju sa kraja XIX veka, kada je jedan osuđenik obojio spoljašnjost kule krečom, u cilju sopstvenog oslobođenja. Građevina je imala odbrambenu funkciju, pošto je obuhvatala jugoistočnu kulu gradskog utvrđenja, ali bila je i vojno odmorište. Takođe, koristila se i kao zatvor za teške zatvorenike i osuđenike na smrt, ali i kao mučilište; često se dešavalo da zatvorenici budu pogubljeni i unutar same kule, natapajući krvlju njene zidove. U XX veku Bela kula je služila i kao centar za prenos pošiljki, prostor za čuvanje starina, dom za izbeglice, vojno sedište, topovska kula, baza mornaričkih izviđača kao i meteorološka stanica. Od 1983. do 1985. Arheološka služba je ostvarila značajne promene na održavanju,obnovi i restauraciji, tako da je neposrdeno nakon toga, Bela kula pretvorena u kulturni prostor, pogodan za različite izložbe. Od 2008.godine pa nadalje, kulturni spomenik funkcioniše kao muzej sa stalnom postavkom posvećenoj istoriji Soluna.