Svetog Atanasija

Overview

Era: 
пост-византијског
Type: 
Цркве
Culture: 
Кристијан споменик
Century: 
19th century
Latitude: 
40.633871
Longitude: 
22.948356

Crkva Svetog Atanasija se nalazi u centru grada, jugoistočno od crkve Ahiropiitos, na raskrsnici ulica Egnatias i Sokratus. Prema svedočanstvu natpisa sa južnog ulaza, hram je sagrađen 1818.godine. Radi se o trobrodnoj bazilici, drvene krovne konstrukcije sa ginekonitisom (poseban deo u crkvi za žene); arhitektonski stil šire rasprostranjen u Makedoniji u vreme turske vladavine, pogotovu u XIXv. Spoljni izgled zidova sa zapadne strane građevine je posebno uređen, sa isklesanim neizmenično postavljenim kamenom. Zidovi severne i južne strane crkve građeni su od kamena nepravilnog oblika međusobno povezanog drvenim ramovima. Unutar crkve ginekonitis ima oblik slova П, širi se delimično i na bočne brodove, dok se dalje dužinom severne strane nadovezuje tzv. makronarik-posebna, dugačka, uzana prostorija kakva se obično sreće u manastirima. Drveni plafon je ukrašen različitim geometrijskim oblicima, dok se u centru ističe poseban izrezbaren „pupak“. Prvobitni slikarski ikonostas crkve je odstranjen i zamenjen novim duboreznim, kome su prilagođene stare ikone iz XVI, XVIII i XIX veka.
Crkva Svetog Atanasija sagrađena je na mestu ranijeg hrama koji je uništen u požaru 1817. godine. Na istom mestu, prema istorijskim izvorima iz XIVv., pretpostavlja se da je postojao metoh istoimene crkve. 1569. godine crkva sa svom svojom nepokretnom imovinom kupljena je od strane mitropolita verijskog Teofana Malakija i posvećena manastiru Vlatadon. Za vreme turske vladavine došlo je do sporova i sukoba između Mitropolije Solunske i manastira Vlatadon oko vlasništva crkve, dok je njena parohija bila jedna od najvećih i najbogatijih gradskih oblasti.