Latomos (Taş ocağı) Manastırı

Overview

Era: 
Bizans
Type: 
Tapinaklar yada Kiliseler
Culture: 
Hıristiyan anıt
Century: 
5th century
Latitude: 
40.642366
Longitude: 
22.951324

Tarihçe-İsim: Latomos manastırı (veya diğer adıyla Aziz David) Selanik şehrinin üst kısmında, Vlatadon manastırının güney batısında bulunuyor. Tarihinin ilk yazılışı korunmamış olan manastır hakkında bilgiler 9. yılyıla ait bir belgeden elde ediliyor (Diigisi=Anlatım, İgnatios). Tapınağın M.S. 5. yüzyılda Roma İmparatorluğu’ndan kalıntılar üzerine ismi bilinmeyen bir kadının bağışlarıyla inşaa edildiği tahmin ediliyor. Başlangıçta Zekeriye peygambere bahşedilmişti. İkonoklazm esnasında manastırın nişlerindeki mozaik süslemeler korunmaları için öküz derisi ve harçla kaplanmış ve imparator Leon Armenyos zamanında (813-820 M.S.) bir deprem sonrası gün ışığına çıkmıştır. Bu olayın şerefine manastır ( belki de o bölgede bulunan taş ocaklarından dolayı ) Latomos Taş ocakları Kurtarıcısı İsaya adanmıştır. 12. yüzyılda manastırda tadilat yapıldı ve 13. yüzyılın sonunda 14. yüzyılın başında tekrar yenilenen duvar resimleriyle süslendi. Manastırın tahminen 16. yüzyılda, gerçekleşen, Suluca, Murat ve Keremedim isimleriyle bilinen camiye dönüştürülmesiyle duvar süslemelerinin tekrar harçla kapatılmasına sebep olmuştur. 1921 yılında tekrar hristiyan alemine verilmiş ve Aziz Davide adanmıştır. O tarihte döşemeleri de keşfedilmiştir.

Mimari: Manastır, ilk haliyle, doğu kısmında yarı dairesel bir kemer ve batı kısmında giriş bulunan kare şeklinde bir yapıydı. Bu kare şeklindeki yapının içinde, ona haç bazilika özelliğini veren, haç ve dört köşe bölmesi bulunuyordu. Binanın orta kısmında ise kubbe yer alıyordu. Günümüzde manastırın tüm batı kısmı yok olmuş. Minarenin temelinin güney batı kısmındaki köşe bölmede bulunmasına bakılırsa, manastırın camiye dönüştürülmeden önce zarar gördüğü anlaşılıyor. Bu zararlar ve dönüştürülmeler nedeniyle binada değişiklikler yapılmış ve giriş manastırın güney kısmına taşınmıştır.

Duvar süslemeleri: Manastırdaki mozaikler ve duvar resimleri arasında bizans sanatının tarihinde ve gelişiminde dönüm noktası olan eserler bulunuyor. Manastırın süslemeleri üç evreye ayrılıyor. Manastırın kubbesini süsleyen mozaik 5. yüzyıla tarihlendiriliyor ve bir Epifaniyi gösteriyor. Bu sentezin merkezinde, etrafında dört gezici vaizin sembolleriyle genç İsa gösteriliyor. İsanın ayaklarının altında bir nehir dikkat çekiyor (Şeria nehri veya Hovar). Resmin sağında ve solunda İsanın muzaffer görünüşüne şahit, Ezekiel ve Habakkuk peygamberler oldukları düşünülen iki ihtiyar bulunuyor. Mozaikte Υunan-Roma geleneğinin etkisi görülüyor. Manastırın güney kısmını süsleyen duvar resimleri (Doğum Vaptiz İpapantis ve Metamorfoz) M.S. 12. yüzyılın üçüncü çeyreğine tarihlendiriliyor ve sanatın Komninoslar dönemindeki eğilimini yansıtıyorlar. Haçın kuzey bölümde ise M.S. 13. yüzyılından, Selanikte eski Paleyologoslar sanatını temsil eden örnekler yer alıyor.