Peygamber Elias’ın Kutsal Tapınağ’ı

Overview

Era: 
Bizans
Type: 
Tapinaklar yada Kiliseler
Culture: 
Hıristiyan anıt
Century: 
14th century
Latitude: 
40.64097
Longitude: 
22.948217

Peygamber Eliasın (İlyas) büyük ve heybetli kilisesi Selanik şehrinin üst kısmında Ioannis Varvakis, Olimpiados ve Profitis İlias sokaklarının kesiştiği doğal bir tepede bulunuyor. 14. yüzyılın ikinci yarısına tarihlendirilen bina Selanikte eşsiz olan Ayoritiko veya Athoniko denilen, katolik yani merkezi kiliselerde kullanılan mimariye sahip. Haç şeklinde olan kilisenin ana kısmında büyük süslü bir kubbe (çapı 5.5 m) ve yan taraflarında (kuzey ve güney) geniş ve yüksek yarım daire nişler bulunuyor. Ayrıca her birinin kubbeleri olan dört küçük dairesi, batı kısmında ise çatısında iki kubbe olan dört sütunlu geniş bir antre var. Binanın batı tarafında ve kısmen kuzey ve güney taraflarında, bir kemeraltı geçit bağlı. Binanın böylelikle başarılı pek çok farklı unsurları bir araya getiren, özgün ve ilginç mimari tasarımı olduğu açıktır.

Peygamber Elias kisilesinin resim süslemelerinden günümüzde hala var olan pek az duvar yazıtlarının 1360 ve 1380 yılları arasında yapıldığı düşünülüyor. Kötü durumda olmalarına rağmen kaliteleri ve bazı özellikleri ile dikkat çekiyorlar: sıradışı realizm ve görüntülerde derinlik hissi, yoğun hareketlilik, biçimlerin pletor ruh hali ve yoğun duyguları.

Yakın zamanda yapılan araştırmalarda anlaşıldığı üzere, başlangıçta bu kilise peygamber Elias değil, İsa adına inşaa edilmişti ve bir manastırın merkezini oluşturuyordu ( Selanikteki Paleyologos ailesiyle bağlantılı olan Akapnios manastırı). Selaniğ’in Türkler tarafından işgalinden hemen sonra 1430 da kilise camiye dönüştürüldü ve «Saraylı Cami» adı verildi. Yaklaşık beşyüz yıllık esaret döneminden 1912 Selanikin kurtuluşuna ve binanın hristiyan alemine iadesine kadar geçen zamanda, ilk adı tamamen unutulmuştu. Kilise artık türkçe isminin yanlış söylenmiş, değiştirilmiş hali olan ve İncilden bir peygamber olan Elias peygamberle bağdaştırılmıştı.